Sunday, January 24, 2010

Эзэмшлийн зөрчилдөөн


Өдрийн сонин дээр 2010 оны 1 сарын 22 ний дугаарт (3407) нийтлэгдсэн Ж.Гангаагийн нийтлэлийг зочлох дуртай Хантулга-н блогоос уншаад энэ сэдэв дээр өөрийнхөө хошууг мөн нэмэрлэхээр шийдлээ.

Өөрийн эзэмшлийн зүйлээ булаалгасан хүн яавч зүгээр хараад суухгүй. Харин энэ тохиолдолд соёлын өв буюу соёлоо өөр улсын нэр дээр бүртгүүлж алдсан тул манайхан яахаа мэдэхгүй бухимдацгааж энд тэнд цухалдсан сэтгэгдэл бичиж онлайн гарын үсэг цуглуулахаас цааш хэтэрсэнгүй. Үндэсний ТВ-р Жанцанноров гуайн хэлсэн үгийг сонсож суухад Өвөрмонголд ч гэсэн энэ соёлын өв хадгалагдаж үлдсэн гэдгийг онцлон хэлж байсан. Цааш нь юу гэсэн юм бүү мэд. Мэдээ богино байдаг тул сэтгүүлч нь таслаад монтажласан байв. Арга ч үгүй дээ тус мэдээ монгол бичгийн сайхан бичигтэн тодруулсан талаар ба боломжийг алдалгүй халуун сэдвээр урлагийн томоохон төлөөлөгчийн бодлыг асуугаад авсан сэтгүүлчийн буруу гэж юу байхав. Дэлхийн соёлын өвийг 1972 оноос хойш бүртгэж байгаа бөгөөд манай улсаас Орхоны хөндийн соёлын өв болон Увс нуурын хотгор газрыг батласан байдаг бөгөөд хүлээлгэнд 9 байгалийн үзэсгэлэнт газрууд байгааг эндээс харж болно.
ТАСАМ төсөл буюу Тархан суурьшсан Монголчууд ТББ-н судалгааны ажилд ивээн тэтгэгчээр ажиллах боломж олдоход би тухайн судалгааны багийн тайлангаас дэлхийн өнцөг буланд суурьшиж үлдсэн Монголчуудын талаар маш олон фактууд мэдэж авсан. Өвөрмонголчуудаас гадна Хятадад миний л мэдэхийн Дээд Монголчууд, Цастын Монголчууд гээд бидэнтэй ижил соёлын өвтэй хүмүүс амьдарч байна. Энэ тохиолдолд аль улс нь эзэмших вэ? гэдэг асуулт гарч ирж байна. UNESCO-д манай холбогдох яамнаас хүсэлт тавих хэрэгтэй. Энэ бол хэн түрүүлж бүртгүүлсэн нь эзэмших уралдаан биш. Дэлхийн газрын зураг дээр тус өв соёлыг одоо хүртэл хэрэглэж, хадгалж буй бүс нутаг үндэстэн ястанг нарийн харуулсан байдлаар шийдвэл зохистой санагдана. Эцэст нь хэлэхэд соёлын өвийг бүртгэх болсон UNESCO эрхэм зорилгод "Дэлхийн соёлын өв нь дэлхийн бүх хүмүүсийн өмч бөгөөд хаанахийн эзэмшлийнх вэ? гэдэг асуулт чухал биш юм" гэсэн байна.

Monday, January 4, 2010

2009 оны хамгийн мэдүүштэй сэтгэл зүйн арван судалгаа


2009 онд сэтгэл зүйн болон неврологийн маш олон судалгаа хийгдсэн. Доор дурдах 10 судалгааг хамгийн амьдралд хэрэгтэй бөгөөд мэдүүштэй гэж үзлээ.

1. Хэрвээ та ямар нэгэн
үнэтэй зүйл авах болон дурсамжтай цагаа өнгөрөөх боломж хоёроос сонгох шаардлага гарвал цагаа зугаатай өнгөрүүлэхийг илүүд үзээрэй.


Сан Францискогийн их сургууль дээр хийсэн судалгааны д
үнд таны хийж байгаа зүйлс чинь худалдаж авах эд зүйлсээс чинь хамаагүй илүү аж жаргал өгдөг байна. Үүнд хоёр шалтгаан байдаг байна. Эхлээд бидний дасах чанар бөгөөд ямар нэгэн зүйлийг худалдаж аваад хэдэн долоо хоногийн дараа хүсэл буурах болон нөгөө нь туршлага буюу өөрийн болгохоос илүүтэйгээр энэ нь харилцааг сайжруулж байнгийн өөрчлөгдөж байдаг нь онцлог байна.

2. Эхний сэтгэгдэл
үнэлэмж дээр суурилдаг.

Байгалийн Неврологийн тэмдэглэл сэтг
үүл дээр нийтлэгдсэнээр сэтгэгдэл кодлож үлдээх явцад хамгийн их ажилладаг тархины хоёр хэсэг буюу amygdala болон posterior cingulate cortex нь сэтгэл хөдлөлөөр итгэл үүсч түүнээс эдийн засгийн холбогдолтой шийдвэрүүд болон үнэлэмж төрж байдаг гэсэн ойлголтыг няцааж бид амнаас "Сайн уу" гэсэн үг гарахаас өмнө үнэлэмжийг тодорхойлох гэж оролдож байдаг процессорууд болохийг олсон байна. Шинээр хүнтэй танилцахдаа бид бүхэн шууд хэлэхэд "Надад юу нь хэрэгтэй вэ? Юу нь ашигтай вэ?" гэсэн бодолтой байдаг байна.

3. Х
үмүүсийн байнга төөрөлддөг "Мөнгөний хий үзэгдэл" буюу мөнгөний үнэ цэнэ болон мөнгөний хэмжээ

Таны ажил таньд 2%-ийн цалингийн нэмэгдэл
өгөхөд инфляц 4%-аар нэмэгдэж байх жишээтэй. Таныхаар та 2% илүү орлоготой болж байна гэвч санхүүгийн үзүүлэлт тань 2%-аар сууж байгаа гэдгийг анзаардаггүй. Америкийн Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академи-с хийсэн судалгаанаас зөвлөхөд байгаа мөнгөөрөө юу авч болохоо бодох нь хир хэмжээтэй мөнгө авахаас чинь чухал юм байна.

4. Сэтгэл з
үйн гүн эмгэг болон цочрооноос гарахад видео тоглоом туслах юм байна.

Оксфордын Их Сургуулийн туршилтаар ямар нэгэн х
үчирхийлэл үзсэн хүмүүсийг тетрис тоглуулахад тархин дахь санах ойн давтамжийг тайвшруулж байсан байна. Гүн цочролд орсон хүмүүст видео тоглоом тоглуулах нь оюун ухааны вакцин болж байжээ. Хүний санах ойн судалгаагаар хүнд цочрол үзсэн хүн 6 цагын дотор тухайн санамжаа бататгаж авдаг бөгөөд тухайн цаг үед хэрвээ тетрис тогловол ой санамжаа цэвэрлэж, хамгаалж авах боломжтой байна.

5. Бид
өөрийгөө хянах моралийн жинлүүр дээр дэнжигнэж байдаг.

Хэрвээ та гэрлийн шийдэн авах гэж яваад гэнэт цахилгаан хэмнэсэн арай
үнэтэйг авах гэж байвал та энэ шийдвэрийг арай өөр зүйлээс болж гаргаж байна гэдгээ мэдэхгүй байгаа. Сэтгэл зүйн шинжлэх ухааны тэмдэглэл сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаанаас харахад бид өөрсдийн сайн зүйл хийх гэсэн тодотголтой саваа сэтгэлдээ дүүргээгүй тохиолдолд сэтгэл зовниж дээрхи шиг үйлдэл гаргадаг байна. Хэрвээ тухайн сав дүүрсэн гэж үзсэн тохиолдолд бид ёс суртахуунтай алхам хийхийг завддаггүй байна.

6. Хэрвээ ямар нэгэн шалгуурт бэлдэж байгаа бол з
өвхөн түүндээ нарийвчлан бэлдэх нь илүү үр дүнтэй юм байна.

Танин мэдэх
үйн шинжлэх ухааны сэтгүүл дээр гарсанаар мэргэжлийн шатарчид тэмцээнд бэлтгэхдээ ямарваа нэгэн өгөгдсөн тохиолдолд хийх нүүдлээ төгс болтол бэлдсэн нь тэмцээн дээр маш эерэг амжилтууд дагуулдаг болохыг нотолсон байна. Өөрөөр хэлбэл энгийн өрөг хийж бэлтгэл хийсэн шатарчдаас илүү тусгайлан онцгой тохиолдлуудад бэлтгэсэн тамирчид бусдаасаа илүү тогложээ.

7. Хэрвээ чамд х
үн юм зарах гээд байгаа бол сэтгэл зүйн зайгаа түүнээс сайн барих хэрэгтэй.

Сэтгэл з
үйн шинжлэх ухаан сэтгүүлд гарсанаар сэтгэл хөдлөлийн дууриалт буюу биднээс гарч буй сэтгэл хөдлөлийг дууриаснаар хүнийг хуурч болдог байна. Дууриах үйлдэл сайн гаргадаг хүмүүс бидний сэтгэл зүйн зайнд нэвтэрч хамгаалалтыг сулруулдаг байна.

8. Уучлалт гуйх нь хоёр талд хоюуланд нь маш их ач холбогдолтой
Х
үүхдийн сэтгэл зүй судлал блогийн хийсэн судалгаанаас уучлал гуйсан тохиолдолд хүлээн авагч буруу зүйл хийсэн талыг илүү ойлгож тайвширдаг байна. Мэдээжийн юм шиг сонсогдож байгаа авч судлаач нар энэхүү үйлдэл нь илүү нарийн болохийг олж тогтоосон байна. Тухайн уучлал гуйж буй хүний гэмшил нь бидний ертөнцийг үзэх үзлийг бататгаж өгдөг байна. Энэхүү судалгаа үнэн ч бай, худлаа ч бай бардам зангаа татаад уучлал гуйж байгаарай найзуудаа.

9. Бид бараг б
үх зүйлээс уйддаг. Харин энэ уйдалтыг буцааж болох нь

Хэрэглэгчдийн судалгаа хийдэг сэтг
үүл дээр хүмүүс олон сонирхолтой зүйлд автагдаж дуртай зүйлээсээ уйддаг гэсэн байна. Хүмүүс, хоол, хөгжим, кино, үнэт зүйлс гээд олон зүйлд сатаарч байдаг бөгөөд сонирхохоо больсон ганц зүйлдээ түр зуур анхаарлаа хандуулах дасгал хийх ёстойг зөвлөж байна. Бид өмнө нь мэдэрсэн мэдрэмжээ авахын тулд өөрсдийгээ тухайн туршлагийг эргэж санахын тулд зарим нэг зүйлсээс анхаарлаа холдуулах шаардлагатай байна. Жишээ нь: Сонсоод, сонсоод уйддаггүй байсан хамтлагаасаа уйдлаа гэж бодъё. Судалгаанаас зөвлөж байгаагаар тухайн үед сонсож байсан бусад хамтлагийн дуунуудаа сонссоноор өөрийнхөө дуртай хамтлагаа эргэж санах бөгөөд энэ нь эргэж тухайн дуунуудад дуртай болох боломжыг нээх юм.

10. Эрч
үүдэд: Хэн нэгэнтэй муудаж, хэрүүл хийхдээ үгээ маш болгоомжтой сонгоорой.

Эр
үүл мэндийн сэтгэл зүй сэтгүүл дээрхи судалгаанаас харахад стресс ихтэй хэрүүл маргалдааны үед хүний тархи химийн коктейлтэй ихэвчлэн уургаас бүрдэх cytokines ялгаруулахыг шаарддаг бөгөөд эдгээр нь халдварийн үед биеийн эсэргүүцэл үзүүлэх эсүүдийг ихээр оруулсан байдаг байна.

Ихээр ялгарсан тохиолдолд энэх
үү уураг нь зүрх судасны өвчин, чихрийн євчин, артрит болон зарим нэг хорт хавдарууд үүсэх аюултай байна. Судалгаанаас харахад тухайн бодис биед хэр хэмжээгээр ялгарч ямаршуу хэмжээний хохирол учруулах нь тухайн хүний маргааны хэр халуухан байгаагаас шууд хамааралтай болох нь тогтоогдсон байна. Хамгийн сонирхолтой нь cytokines нь эрэгтэй хүнд цагын эрхээр нэмэгдээд байдаг байхад эмэгтэй хүнд байдаггүй байх нь. Яагаад гэж асуумаар байна уу? Магадгүй хүүхнүүд харилцааны тал дээр биднээс дээр байх эсвэл зүгээр л энэхүү биологийн сугалаанд аз таарсанд байх.


Монголчилж, орчуулсан

Э.Лхагва


Saturday, December 12, 2009

DD, MM, LL, and Log - Dec 7th to 13th, 2009

DD- Daily Dozen - A dozen things I'm grateful for, not in any particular order
  • korean "Honey citron tea" which I tried for the first time and fall in love
  • my brother who started his own business
  • new car (Honda HRV, stick shift)
  • being healthy (I usually catch cold during winter)
  • playing basketball with the guys
  • my slippers (gift from last year's Bday)
  • all the new albums (Alicia keys, Chris Brown, Timbaland, 2012)
  • naruto shipuuden new episode every week
  • invited to MC events
  • Casting pods with Mergen and Bobby
  • new interview section of my tv show
  • my family
MM- Magic Moments - The highlights of my day
  • made it to top 8 short listed candidates from Global Redesign Initiative: Town Hall Meeting
  • Sean and Lisa's first dance at their wedding
  • Mobicom announced we get to talk to our colleagues for free
LL- Lessons Learned - Learning from my mistakes
  • didn't get to go to London although my friends brother was in the decision making panel, didn't choose to go that way felt good afterwards
  • be prepared for obvious questions in interviews, caught me off guard
  • mc-ing a wedding is not that hard once people start to drink
Log
  • started to work on a short film dedicated to MicroFinance development in Mongolia
  • red "In a imaginary room" by L.Ulziitogs
  • attended club meeting on wednesday
  • interviewed Maadai from Har sarnai

Tuesday, December 8, 2009

Итгэл


Чи намайг ариун гэж хэлсэн
Чи хэлсэн учраас би ариун
Чи намайг яруу гэж хэлсэн
Чи хэлсэн учраас би яруу
Чи намайг үзэсгэлэнтэй гэсэн
Чи хэлсэн учраас би үзэсгэлэнтэй
Чи намайг төгс гэж хэлсэн
Чи л хэлсэн учраас би төгс

Хамгаас илүү,
хамгаас онцгойдоо би одоо итгэнэ
Хавраас илүү,
Намраас илүү төрсөндөө ч итгэнэ
Үзэсгэлэнтэй, яруу, ариун, төгс
Бүхий л сайн сайхныг орхиод гэвч
Үүрд яваад өгсөнд чинь л харин итгэхгүй

Л.Өлзийтөгс

Энэхүү шүлэг таньд таалагдсан бол зохиогчийн "Төсөөллийн өрөөнд шинэ номыг худаалдан авахаа бүү мартуузай

Sunday, September 20, 2009

Гэр зуурын зөвлөгөө

Шоргоолж үүрлэвэл: Шоргоолжны үүр ойролцоо өргөст хэмхний хальс хаячих
Загасны шинэхэн эсэхийг мэдэхийн тулд, цэвэр усанд хийгээд үз. Хэрвээ хөвж гарч ирвэл шинэ гэсэн үг.


Шөнийн цагаар шумуул амраахгүй байгаа бол гааны навч ор дэрнийхээ хажууд байрлуул.


Харх болон хулгана гүйгээд байгаа бол, гэрээрээ хар перец газраар байрлуулах хэрэгтэй. Тэд зугтан дайжих болно.

Чихэрлэг төмсийг хурдан хальслах хүсэлтэй бол буцалгаад болгосны дараа шууд хүйтэн усанд сойгоод үз.

Хувцсан дээр тогтсон бэх арилгах нь Толбо болсон хэсэгт шүдний оо сайн түрхээд өг. Сайтар хатаагаад угаагаад үз.

Өндөгний шинэ эсэхийг мэдэхийн тулд мөн усанд хөвүүлээд үз. Хэрвээ хэвтээ хэлбэрт очвол шинэхэн гэсэн үг. Хэрвээ хажуу тийшээ далийгаад байвал 3-4 хоногийн өмнөх өндөг. Эгц дээшээ харвал 10 хоносон өндөг. Хэрвээ хөвөөд эхлэвэл муудсан өндөг байна.


Загасны үнэр гарнаас салахгүй байвал алимны хүчлээр гараа арчаад үз.


Өндөг хурдан чанаж болгомоор байвал, буцалгах усандаа давс хийгээд үз.




Төмс хурдан болгомоор байвал төмсөө буцалгахаас өмнө зөвхөн нэг талыг нь арилгаад усандаа хий.


Сонгино хэрчиж байхад нулимс гоожуулахгүй байхын тулд бохь зажил.


Байцааны үнэр таалагдахгүй байна уу? Байцаагаа болгохдоо зүсэм талх шөлөндөө хийчих.

Лемоныг сайн шүүслэмээр байвал эхлээд нэг цаг хав халуун усанд байлгаад дараа нь шүүслэ.

Цагаан хувцсаа цайруулахын тулд лемоны зүсэм халуун усанд хийгээд 10 минут байлга.
Хувцсанд наалсдан бохь салахгүй байна уу? Хөлдөөгчинд цаг байлгаад оролдоод үз.


Шил толийг гялалзуулмаар байвал спирт шингээсэн алчуураар арчаад үз

Цэвэр тод мөс гаргаж авах хүсэлтэй бол усаа эхлээд буцалгаад дараа нь хөлдөөгчинд хийчих

Гэрийн нөхцөлд гарын доорхи эд зүйлсээ ашиглаад асуудлыг шийдэх боломжтой юм байна. Туршиж үзээрэй. Тань өөр сонирхолтой зөвлөгөө байвал коммент үлдээнэ биз.

Monday, September 7, 2009

"Хэрүүлийн үгс биш байна шүү дээ, хонгор минь"

NYTIMES гарчиглаж суугаад энэхүү нийтлэлийг тун санамсаргүйгээр олж билээ. Уншиж дууссан даруйдаа дундаж насныхний сэтгэл санааны хямрал гэж барууны нэрлэж заншсан, хэн хүнгүй дайраад гардаг бэрхшээлийг Монголчууд маань хэн хэндээ хүлээцтэй хандаж энэ бүсгүйн адил давж гараасай гэсэндээ орчуулан хүргэж байна. Орчуулга муу, найруулга алдаатай бол шүүмжлэлээр булаад өгөөрэй. Харин коммент буюу сэтгэгдэл үлдээх тал дээр манайхан жоохон маруухан гэдгийг хэн хүнгүй мэддэг ч хэлэхгүй бол засрахгүй гэдгийг анзаарч чадсан нэгэн гоё бичлэлийг эндээс уншина биз.



эрүүлийн үгс биш байна шүү дээ, хонгор минь"

Чи өөрийнхөө гэрлэлтийг аз жаргалтай эрүүл гэж бодож байгаа. Өнгөрүүлсэн амьдралынхаа талаас илүү хувийг хайртайгаа өнгөрүүлж найзууд, хайртууд хэвээрээ л байгаа юм чинь. Гал халуун 20 настайдаа бие биенийхээ нүд рүү ширтэж байгаад хамтдаа мөрөөдсөн мөрөөдлүүд бүгд шахуу биелжээ.
Хориод жил өнгөрчээ. Өөрийн гэсэн байр, ажил, хүүхдүүд, гэрийн тэжээвэр амьтад. Хайр, сургаалиар дүүрэн эцэг эх болчиж. Диснейлэнд, Хавай, Мексик, од ширтэх гээд яваагүй газар үзээгүй зүйлс ч ховор аж.
Мэдээж хэрэг гэр бүлийн жижиг сажиг асуудал байх боловч өөрийнхөө бүтээсэн зүйлд сэтгэл хангалуун байгаа би нөхрөөсөө ямар ч хар дарсан зүүдэнд ормооргүй үгийг зуны сайхан орой сонсоно гэж бодоогүй юм.

"Би чамд хайргүй болсон. Хайртай байсан эсэхээ ч мэдэхгүй байна. Би нүүгээд явлаа. Хүүхдүүд минь намайг ойлгоно. Намайг аз жаргалтай байгаасай гэж хүсэх байх"

Гэхдээ та нарын хүлээж байгаа шиг салалтын минь түүх энэ биш шүү, бас түүнийг явуулахгүй үлдээх гэж гуйж уйлагнасан түүх ч мөн биш. Энэ бол эр нөхрөөсөө "Чамд би хайргүй болсон" гэдгийг сонсоод түүнд ИТГЭХГҮЙ байхаар шийдсэн миний түүх бөгөөд үүнээс үүссэн амьдралыг минь та сонсож байна.


Зураглал хийвэл: Хүүхэд ээждээ уурлана. Ээжийгээ уурлуулахыг хүснэ. Гэхдээ ээж нь хариу үйлдэл хийхгүй бөгөөд сургааль айлдахгүй мөн шийтгэхгүй. Зөвхөн түүнээс зайлсхийнэ. Тэр зөвхөн өөрийнхөө хийдгийг хийгээд л юу ч болоогүй мэт урдах ажилдаа л анхаарна. Тэр уур хилэнг хариу үйлдэлээр шагнахгүй. Өөр дээрээ тусгаж авахгүй байгаа шалтгаан нь ойлгомжтой. Уурласан шалтгаанд тэр буруугүй.


Тодруулга хийе: Миний нөхөр хүүхдийнх шиг тийм зан гаргаагүй юм. Үгүй. Тэр ямар нэгэн зүйлийн ирмэг дээр байсан юм. Хүүхэд насанд тулгардаг биш нас ахиад ирэхэд тулгардаг тэр хоосрол дээр очоод биднийг тулдаг байсан тулгуур маань ганхаж эхэлсэнд байлаа. Гэхдээ л би хүүхдүүддээ яаж ханддаг, яг тэрүүгээрээ л хандсан юм. Бүхэл бүтэн дөрвөн сарын турш.
"Чамд би хайргүй болсон. Хайртай байсан эсэхээ ч мэдэхгүй байна"

Түүний үгс надруу зангидсан гар шиг ирсэн. Цочоосон цохилтоос би тэр үед бултаж чадсан юм. Би сэтгэлийн хөдөлгөөнөө дараад биеээ тайвширсаны дараа "Би итгэхгүй байна" гэж хэлсэн. Учир нь би итгээгүй.


Миний хариултанд тэр өөрөө цочлоо. Магадгүй нөхөр минь намайг уйлан уурлаж, хүүхдүүдээ хэн авах талаар шүүхэд очих болно гэж айлгана байх гэж бодсон байх аль эсвэл намайг түүнийг бодлоо өөрчлөөчээ гэж гуйна гэж бодсон биз.


Тэгээд тэр илүү улам муухай үг хэллээ. "Чиний юу болж хувирсан чинь надад таалагдахгүй байна"
Зүрх хатгуулан зогь туслаа. Яаж ийм юм хэлдэг байна аа? Тэгэхэд би үнэхээр үзэлцмээр санагдсан. Галзуурмаар. Уйлмаар. Гэхдээ би тэгсэнгүй..

Оронд нь тайвшралд ороогдоод би өмнө нь хэлсэн үгээ давтлаа. "Би наадханд чинь итгэхгүй байна"
Би өөрөө өөртэйгөө хэлэлцэхгүй ойлголтод аль хэдийн хүрсэн байлаа. Би "Шаналахгүй байх" гэдэгт орон зайд очсон байлаа. Би өөрийнхөө толгой дотор байгаа хоолойнуудыг үлдэн хөөж чадсан юм. Тэд чиний өөрийн аж жаргал зөвхөн гаднах амжилтаар чинь тодорхойлогдож ихэвчлэн чамаас шалтгаалахгүй зүйлс байна гэж бувтнаж байсан юм. Би энэхүү тэгшитгэлийг галзуурмаар гэж мэдэж байсан ч өөрийнхөө аз жаргалыг өөрийнхөө хариуцлага болгосон юм. Юу ч үлдээсэнгүй. Миний нөхөр өөрөө өөртэйгээ ойлголцох гэж хэсэг бодов. Түүний олон жилийн хөдөлмөр манай 4 хүнтэй гэр бүлийг авч явдаг байлаа. Гэхдээ сүүлийн үед түүний ажил урагшгүй өөрийнх нь гэр бүлдээ нэмэрлэх чадвар буурсан байсан юм. Өөрөө ч үүндээ их шаналж, хэрэгцээгүй мэт мэдрэмж өөрт нь төрөөд сэтгэл санаагаа зөнд нь гаргаж байв. Тэр одоо гэрлэлтээсээ шантарч, гэр бүлээсээ гарах зам хайж байв.

Би түүний шийдвэрт итгээгүй юм.

Би түүнд ингэж хэллээ. "Хүүхдүүд эцэг эхийнхээ аз жаргалд санаа тавихаар насанд хүрээгүй байна. Эсвэл чи сэтгэл санааны засал байнга хийлгэдэг. Тогтворгүй гэр бүлтэй хүүхдүүд өсгөмөөр байна уу? Ямар ч харилцаанд 2 тал бие биенээсээ завсарлага авах үе гардаг. Чамд хангалттай санагдахуйц зайг чинь бид гэр бүлээ зовоохгүйгээр яаж өгөх вэ?"

Тэр маш гайхсан янзаар над руу ширтэнэ.

"Непал явж уулаар аял. Хойд ууланд урц барь. Машины гараж-г хадан агуй нүхэн гэр болго. Дандаа авна гэж ярьдаг сет бөмбөрөө ав. Юу ч хийсэн болно гэхдээ хүүхдүүд болон намайг шархлуулах энэ алхамаасаа л бусдыг"


Тэгээд би асуултаа давтлаа. "Чамд хангалттай санагдахуйц зайг чинь бид гэр бүлээ зовоохгүйгээр яаж өгөх вэ?"


Нөхөр минь гайхшралд автсан хэвээр...


"Бид яаж хариуцлагатай зайг авч чадах вэ?"


"Надад хол байх зай хэрэггүй. Би нүүж гармаар байна гэж тэр хэллээ"


Миний бодлууд уралдсаар. Өөр хүүхэнтэй болоо юу? Хар тамхи? Хэлж боломгүй нууц? Би өөрийнхөө бодлыг зогсоолоо. Би тэгж тарчлахгүй.


Харин би ширээн дээрээ очиж суугаад Google дээр "хариуцлагатай салалт" гэдэг үг бичлээ. Надад олдсон жагсаалтыг харахад: Хэн нь банкны картуудаа эзэмших вэ? Хотод байхдаа хүүхдүүд хэнтэй нь байх вэ? Юу, юуны түлхүүр хэн эзэмших гэх мэтийн жагсаалт байлаа.

Би тэр жагсаалтыг гүйлгэж хараад түүн рүү сарвайлаа.

Тэр хариуд нь: Түлхүүр ээ? Манайх гэрийн түлхүүргүй шүү дээ гэж хэлэв.

Би сэтгэлийн хөдлөл үзүүлэлгүй зогсоно. Надад түүний нүдэн дэх гуниг харагдаж байв. Миний мэдэх гуниглал.


"Би чамайг юу хийх гээд байгааг мэдлээ. Чи намайг сэтгэл зүйн засалд оруулж намайг явуулахгүй нь. Миний хүүхдүүдийг миний эсрэг ашиглах нь"


"Би тэгж хэлээгүй. Би чамаас яавал, Чамд хангалттай санагдахуйц зайг чинь бид гэр бүлээ зовоохгүйгээр өгөх вэ? гэж асуусан..."


"Наадхаа битгий дахин дахин хэлээд бай"

Тэр нүүсэнгүй ээ

Оронд нь тэр зуныг найдваргүй хүн болж өнгөрөөсөн юм. Ажлаа тараад ирдэг цагтаа ирэхээ болилоо. Оройтоод гэр рүүгээ залгах нь ч багасав. 7-р сарын 4-ныг тэр чигт нь тэмдэглэсэнгүй. Парад, Шарсан мах, Салют бүгдийг нь орхиод өөр хүмүүсийн баярт очсон юм. Гэртээ байхдаа тэр зайтай байдаг байлаа. Миний нүд рүү ч эгцэлж хардаггүй байв. Төрсөн өдрөөр минь баяр хүргэсэнгүй.


Би үүнд нь эмзэглэсэнгүй. Би өөрийнхөөрөө амьдарсан. Хүүхдүүддээ "Аав нь хэцүү үед байгаа, томчуул иймэрхүү байдалд ордог. Гэхдээ бид гэр бүл учир даваад гарна" гэж тайлбарлаж байв. "Би зовж шаналахгүй. Тэд ч бас"


Миний итгэлтэй найзууд уур хилэнтэй байв. "Чи яаж энэ түүний энэ занг тэвчиж байна аа? Хөөж явуулаад, хуульч ав" гэдэг байв.

Би өөрийнхөө замаар тэдэнтэй хамт алхаж байлаа. Энэ хүн бас шаналж байгаа, гэхдээ асуудал нь миний шийдэх асуудал биш байсан юм. Харин ч бүүр би замаас нь холдож байж тэр асуудлаа өөрөө шийдэх ёстой байв.

Та нарын юу бодож байгааг би мэдэж байна. Би ядарсан аймхай амьтан, гэр бүлээ авч үлдэхийн тулд бүхнийг хийхэд бэлэн. Гэр бүлийн хүчирхийлэлд автсан ч өөрийгөө хамгаалах чадваргүй амьтан гэж бодож байна уу? Би та нарт амлаж байна. Би тийм биш. Би 700кг морь чингэлэгт ачиж Монтана-гийн өндөрлөгт зунжин давхидаг, эмчийн тусламжгүй питосин ашиглаж өөрөө төрж, өвчин намдаах тариагүй хийсвэр хийлгэж, гар хөрөөтэй сайн ажиллана.

Би юуг ойлгосон бэ? гэвэл би нөхрийнхөө асуудлын гол нь биш байсан юм. Тэр өөрөө гол нь байсан юм. Хэрвээ тэр энэхүү асуудлыг гэрлэлттэйгээ холбон бодвол бид 2-н асуудал болох байв. Би түүнээс зайгаа барьснаар тийм юм болоогүй юм.


Дотроо би түүнд цаг өгсөн байв. 6 сар.


Өдрүүд сайн, муу гээд янз бүр байв. Сайн өдрүүдэд би амар замыг сонгож байв. Түүний хэлсэн үгийг авч хэлэлцэхгүй, тоодгүй байлаа. Муу өдрүүдэд нь би наймдугаар сарын наранд хүүхдүүдээ усалгааны төхөөрөмжөөр тоглохыг харан суухдаа толгойн дотроо нөхрөө үзэн ядаж сууна. Гэхдээ би нэг ч алдаагүй юм. Заримдаа нөхөр чинь чамд битгий өөр дээрээ тусгаж бодоорой гэхдээ би чамд хайргүй болсон гэж хэлэхэд чи яг үүнийг л хийх хэрэгтэй.


Түүнийг тулган шаардаж, орилж хашхир, уйлж гуйж байсанаас би түүнд сонголт бэлэглэсэн. Би зуны хөгжилтэй гэр бүлийн хөтөлбөр бэлдээд түүнд оролцох эсэх сонголтыг нь үлдээсэн. Тэрнээс өөрөөс нь л шалтгаална. Хэрвээ тэр бидэнтэй нэгдэхгүй байх үед бид түүнийг санадаг байлаа. Гэхдээ бид хөгжилтэй л байдаг байлаа. Чамд маш их баярлалаа.
Мэдээж хэрэг би түүнийг суулгаж байгаад үлдэхийг гуйх. Намайг хайрлуулах. Бидний бүтээсний төлөө тулалдахыг хүсэж болох байсан.
Гэвч би тэгээгүй юм.

Би мах шарж, Лемоний ундаа найруулж, 4 хүний ширээ засч, түүнийг алсаас хайрлаж байв.

Нэг өдөр тэр ажлаасаа эрт ирээд зүлэгээ тайрч эхлэлээ. Эр хүн орхиж явах гэж байгаа байшингийнхаа зүлэгийг хэзээ тайрахгүй. Миний нөхөр тийм л хүн. Тэгээд тэр найман жил эвдэрхий байсан хаалгыг заслаа. Засч дуусаад байшингийн урд тал шинэ будагны ажил хийх хэрэгтэй гэж байна. Тэгээд цааш нь дараа өвөлд мод авч бэлтгэх хэрэгтэй гэлээ. ИРЭЭДҮЙ. Бага багаар тэр ирээдүйн талаар яриж эхлэлээ.

Талархлын баяраар тэд бидэндээ эргэж ирсэн юм. Миний нөхөр толгойгоо жоохон гудайлгаад "Би гэр бүлтэйдээ баяртай байна" гэж хэллээ.
Тэр иргэж ирсэн байлаа.
Түүнд юу дутагдаж байсаныг би олж харлаа. Бахархал. Өөрөөрөө бахархах сэтгэл дутаж байсан нь мэдэгдэж байв. Дундаж насан дээр ирээд бид өөрсдийн залуу сайхнаа алдсанаа мэдмэгц сэтгэлээр унадаг бололтой.

Амьдрал биднээр тоглодог тэгээд бидний хүүхэд байхын түүх өөрсдийгөө батлан харуулдаг.
Үнэн, хамгийн том цохилт байлаа. Эр нөхөр, газар эсвэл ажил мөнгө бидэнд аз жаргал авчирч чадахгүй. Тэр амжилт ололтууд, мөн харилцаанууд аз жаргалыг минь нэмэгдүүлэн өсгөж чадах боловч аз жаргал зөвхөн дотроос, биднээс өөрсдөөс шалтгаалах нь тодорхой байлаа.
Аль нэгэн өөр тэгшитгэлд итгэвэл тун ч аюултай зүйл болж мэдэх юм.

Миний нөхөр тэр түүхэнд төөрсөн байлаа. Гэхдээ гарч ирэх замаа олсон юм. Бид түүнээс хойш хүнд зүйлийн талаар ярилцдаг болсон. Энэ түүхийг бичихийг хүртэл тэр надаас гуйсан юм. Учир нь амьдралынхаа уулзвар дээр ирчихээд байгаа өөр хосууд энийг уншаасай гэсэндээ тэр. Өөрийнхөө түр зуурын бодлыг үүрдийн гэж төөрөгдөлд орох, ингээд тэр чигтээ үлдэх мэт сэтгэгдэл төрж айх, амархан гарах гарц хайгч хүмүүс
Манай нөхөр надтай тохиролцох гэж байсан. Өөрийнхөө гуниг зовлонгийн шалтгааныг намайг болгоод, өөрийнхөө талаархи сэтгэл дундуур явдаг бодлоо над дээр гаргах гэж байсан. Би түүнээс зайлсхийсэн. Тэгээд хүлээсэн. Тэр нь зөв алхам болсон юм.

Whitefish, Montana-д амьдардаг зохиолч бүсгүй Laura A. Munson

Хөрвүүлэн орчуулсан Э.Лхагва

Friday, August 28, 2009

Which one do you like?


qu|kZ is the name that stayed with me for well over 5 years now. With a designer friend who asked if I wanted to have a personal logo I said sure. Here is what he made so far...

Let me know If you like this or this or how about some green stuff like this, or the last but not least this one.

Please comment on the ones you like, i'll keep in mind which ones you favored because i know all of you have good taste!

Wednesday, August 26, 2009

Economist


Өнөөдөр өөрийнхөө нүүрний номоор хэсч яваад тун хөөрхөн санагдсан түүхээ орчуулан хүргэж байна.

Эдийн Засагч

Энэ наймдугаар сар юм гэж.. Хар тэнгисийн эрэг хавьцаа бороо ороод л нэгэн хаягдмал жижигхэн тосгон байж л дээ.

Тэр тосгонд хүн бүр л өртэй, зээлэн дээр амьдарч байв.
Гэтэл нэгэн баян жуулчин тосгонд иржээ. Тосгоны зочид буудалд ороод өнөөх жуулчин зуун евро гаргаж хүлээлгийн ширээн дээр тавиад дээшээ гарч өрөө үзэхээр одов.

Зочид буудлын эзэн нөгөө зуун еврог аваад гарч гүйн махны худалдаачинд очиж өрөө төллөө.

Махны худалдаачин зуутын еврог гахайчинд тушаав.
Гахайчин тэр мөнгөөр түлш, идэш хүргэдэг нийлүүлэгчид өрөө төлөв. Нийлүүлэгч хотын биеэ үнэлэгчид мөнгийг өглөө. Өнөөх биеэ үнэлэгч энэ хэцүү цагт үйлчилгээгээ мөн зээлээр олгож байсан аж. Биеэ үнэлэгч зочид буудлын эзэнд өрөөгөө хэрэглүүлж байсанд талархаад хөлс болох 100 еврог төлж гэнэ. Зочид буудлын эзэн 100 еврог жуулчинд мэдэгдэлгүй буцаагаад хүлээлгийн ширээн дээр тавихад жуулчин бууж ирээд өрөөнүүд түүнд таалагдсангүй гэсээр хотыг орхин явлаа.

Хэн ч, ямар орлого олоогүй. Гэхдээ хот тэр чигээрээ өрнөөсөө гарч, маргаашаа арай өөдрөгөөр харах болж гэнэ....


Эрхэмсэг хатагтай, ноёдоо Америкийн нэгдсэн улс өнөөдөр яг ийм байдлаар бизнес хийдэг.

Tuesday, August 25, 2009

Favorite Mashes from Chris


Сүүлийн үед тэмцээн, хурим найр, ажил бүгд ундраад хавар ороогүй ядаргаандаа намар орох дөхөв. Та бүхэнд шинэ хөгжим хүргэхээр шийдлээ.

Миний зочлох дуртай хөгжмийн блог Мusicology 101 дээр тус блогийн эзэн Крис өөрийн хийсэн микс дуунуудаа цувралаар танилцуулдаг бөгөөд хамгийн сүүлд гарсан буюу That's Mashed Up! #10-г хүргэж байна.


1. Mr. Hudson vs. Black Eyed Peas - I Gotta Supernova

Mr. Hudson-ний Supernova дууг BEP’s I Gotta Feeling-тэй холиод дээр нь Guetta эмчилгээ хийжээ.

2. Ne-Yo vs. Mariah Carey - Miss Obsessed

Энэ 2 дууны минутад өгөгдөх цохилт буюу BPM нь таарч байсан тул тун амархан байлаа. 2 таалагддаг дуу маань нэг болсонд би ч мөн баяртай байна. Tricky-гийн хийсэн Obsessed-н хөгжим дээр Ne-Yo гийн хоолойг дэвссэн байна.

3. Jay Sean vs. Akon - You’re So Down Beautiful + Beautiful/Down

Энэ 2 дуу аль аль нь сайхан дуу тул 2 микс хийсэн байна. Надад бол You’re So Down Beautiful нь илүү таалагдсан.